Prosimy o wy陰czenie blokowania reklam na tej stronie.

fizyka.org  ::  fizyka.jamnika.pl  ::  mamy 15 lat!

Fizyka
Fizyka
 
Strona g堯wna > Artyku造 - Fizyka > Nobel z fizyki 2006
Nagroda Nobla z fizyki 2006

Nagrod Nobla z fizyki otrzymali ameryka雟cy astrofizycy John C. Mather (zdj璚ie po lewej stronie) i George F. Smoot (zdj璚ie po prawej stronie) za potwierdzenie gor帷ego scenariusza narodzin Wszech鈍iata, kt鏎y mia miejsce 13,7 mld lat temu.

Tegoroczne Noble wspaniale ilustruj, jak kosmologia przekszta販a豉 si z nauki pe軟ej czczych dysput i hipotez w tward wiedz potwierdzon eksperymentem.

A po lata 60. zesz貫go wieku w kosmologii toczy si sp鏎 mi璠zy zwolennikami Wszech鈍iata niesko鎍zonego i niezmiennego a entuzjastami hipotezy, 瞠 kosmos narodzi si w jednym momencie, czyli z gor帷ego praatomu, jak s康zi tw鏎ca tej koncepcji George Lemaitre (belgijski ksi康z i kosmolog).

Na to, 瞠 galaktyki rozbiegaj si rozp璠zone pot篹n eksplozj, wskazywa造 teleskopowe obserwacje Edwina Hubble'a jeszcze z lat 20. ub. wieku.

Z drugiej strony sceptycy wskazywali, 瞠 rozszerzanie si przestrzeni niekoniecznie oznacza, i istnia gor帷y i g瘰ty pocz徠ek. "Kto by tam wierzy w jaki Big Bang (Wielki Wybuch)" - kpi帷o rzuci brytyjski astrofizyk Fred Hoyle w pogadance dla BBC pod koniec lat 40. Tym samym niechc帷y wprowadzi i spopularyzowa ten s造nny dzi termin.

Dyskusje by造 gor帷e, ale ja這we. Brakowa這 fakt闚, kt鏎e przechyli造by szal na jedn lub drug stron. "Poniewa nie robi 瘸dnych eksperyment闚, dziedzina jest martwa. Przypomnij mi, bym nie je寮zi na 瘸dne konferencje na temat grawitacji!" - pisa do 穎ny ameryka雟ki fizyk i noblista, prof. Richard Feynman, z konferencji w Warszawie w 1963 r.

Wielki Wybuch g鏎!

Ju jednak nast瘼nego roku nast徙i prze這m. Dw鏂h in篡nier闚 z laboratori闚 Bella - Arno Penzias i Robert Wilson - zmaga這 si z anten do 陰czno軼i z pierwszym satelit telekomunikacyjnym Telstar. Antena bez przerwy 豉pa豉 jakie szumy, mimo 瞠 in篡nierowie robili niemal wszystko, by odbi鏎 by czysty, m.in. zeskrobali odchody go喚bi z wn皻rza czaszy. Szum闚 nie da這 si jednak usun望, gdy - jak si niebawem okaza這 - ich przyczyn nie by豉 wada w konstrukcji, lecz mikrofalowe promieniowanie z kosmosu. Znaleziono pierwszy, d逝go poszukiwany 郵ad po gor帷ej epoce Wszech鈍iata. Big Bang by g鏎!

Za swe ca趾iem przypadkowe odkrycie Penzias i Wilson dostali w 1978 r. Nobla. Wielki Wybuch 鈍ietnie t逝maczy, sk康 mog這 si wzi望 tzw. mikrofalowe promieniowanie t豉. Tu po narodzinach Wszech鈍iat by rozgrzan kul plazmy gwa速ownie si rozszerzaj帷 i stygn帷. Oko這 300 tys. lat p騧niej nadszed moment, kiedy plazma och這dzi豉 si i przekszta販i豉 w chmur zwyk造ch atom闚. Plazma jest nieprzezroczysta, ale gaz - jak powietrze - ju nie zatrzymywa promieniowania. Od tej pory zacz窸o si ono swobodnie wa喚sa po bezmiarach przestrzeni kosmicznej, stygn帷 z czasem, by w ko鎍u dotrze do Ziemi i szumie w antenie.

Astrofizycy po raz pierwszy zyskali szans, by - badaj帷 to promieniowanie - zg喚bi same pocz徠ki 鈍iata.

Szpieg Pana Boga na orbicie

Mikrofale s jednak poch豉niane przez wilgo w powietrzu i trudno je mierzy na powierzchni Ziemi. Zw豉szcza 瞠 s te 100 mln razy s豉bsze ni otaczaj帷e nas na co dzie promieniowanie cieplne.

W 1974 r. John Mather zatrudniony w o鈔odku kosmicznym im. Goddarda zaproponowa ameryka雟kiej agencji kosmicznej NASA, by wys豉 na orbit niewielkiego satelit, kt鏎y dok豉dnie zmierzy kosmiczne mikrofale nad atmosfer. NASA d逝go nie kwapi豉 si do jego projektu, mimo 瞠 satelita mia by tani. Naukowiec by uparty i cierpliwy, ale ju chcia zmieni temat bada, kiedy wreszcie osiem lat p騧niej projekt zatwierdzono.

To nie by jednak koniec op騧nie. W 1986 r. COBE by gotowy i czeka w kolejce na start, kiedy nast徙i豉 katastrofa promu Challenger i na kilka lat loty na orbit zosta造 wstrzymane.

Satelita trafi w kosmos dopiero 18 listopada 1989 r. Ju pierwsze pomiary przes豉ne na Ziemi potwierdzi造, 瞠 promieniowanie t豉 ma dok豉dnie tak sam posta jak ciep這 emitowane przez rozgrzany obiekt. Musia nim by sam Wszech鈍iat - 300 tys. lat po Wielkim Wybuchu rozgrzany do temperatury 3 tys. stopni. Nie ma dzi hipotezy, kt鏎a mog豉by temu zaprzeczy.

Promieniowanie t豉 od miliard闚 lat przemierza bezdro瘸 kosmosu i zd捫y這 znacznie ostygn望. Z jego pomoc mo積a by這by dzi podgrza dania w kuchence mikrofalowej jedynie do temperatury 2,7 stopnia powy瞠j absolutnego zera (ok. -273 st. C).

Wszystko 鈍ietnie zgadza這 si z teori. Gdy Mather og豉sza swoje wyniki na konferencji Ameryka雟kiego Stowarzyszenia Astronomicznego w styczniu 1990 r., dosta wielk owacj.

Kosmiczne zmarszczki

Sensacyjne by造 te wskazania innego przyrz康u - radiometru r騜nicowego, kt鏎y zmierzy niewielkie r騜nice w temperaturze mikrofal (si璕aj帷e ledwie jednej stutysi璚znej stopnia). Te drobne r騜nice oznacza造, 瞠 eksplozja Wielkiego Wybuchu nie by豉 jednorodna. Miejscami materia by豉 troch bardziej zag瘰zczona, a zatem gor皻sza, w innych punktach - rozrzedzona i zimniejsza.

Domy郵ono si, 瞠 to zarodki pierwszych struktur, "zmarszczki na przestrzeni kosmicznej", z kt鏎ych potem wy這ni造 si obecne supergromady galaktyk.

23 kwietnia 1992 r. dr George Smoot, szef zespo逝 mierz帷ego temperatur mikrofal, wyst徙i podczas konferencji Ameryka雟kiego Towarzystwa Fizycznego i pokaza komputerow map "zmarszczek".

Nast瘼nego dnia r騜owo-pomara鎍zowe jajowate zdj璚ie niemowl璚ego kosmosu trafi這 na czo堯wki gazet na ca造m 鈍iecie. Opatrywano je komentarzem Stephena Hawkinga: "To najwi瘯sze odkrycie stulecia, je郵i nie wszech czas闚".

Nie ulega w徠pliwo軼i, 瞠 John Mather i George Smoot poszerzyli granice nauki. Sprawili, 瞠 pytanie o powstanie i ewolucj Wszech鈍iata przesta這 by wy陰czn domen metafizyki lub religii.

(gazeta.pl)

Zapraszamy do zazpoznania si z biografiami:
John C. Mather »
George F. Smoot »
galeria zdj耩 noblist闚 »


 
 Teoria
Wyprowadzenia wzor闚
Zadania fizyczne
Do鈍iadczenia fizyczne
Tablice fizyczne
Biografie fizyk闚
FORUM
 
 Nagroda Nobla z fizyki 2005
Alfred Nobel
John C. Mather
George F. Smoot
Anty-Nobel 2006
 
 Odpowiedzi na pytania [0]
Odpowiedzi na pytania [0]
Roz這瞠nie 豉dunku na tratwie [0]
Prawo stygni璚ia Newtona [0]
nacisk samolotu [0]
 
Serwis "Fizyka Jamnika" u篡wa plik闚 cookies. S to pliki instalowane w urz康zeniach ko鎍owych os鏏 korzystaj帷ych z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jako軼i 鈍iadczonych us逝g w tym dostosowania tre軼i serwisu do preferencji u篡tkownika, utrzymania sesji u篡tkownika oraz dla cel闚 statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania tre軼i reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, 瞠 istnieje mo磧iwo嗆 okre郵enia przez u篡tkownika serwisu warunk闚 przechowywania lub uzyskiwania dost瘼u do informacji zawartych w plikach cookies za pomoc ustawie przegl康arki lub konfiguracji us逝gi. Szczeg馧owe informacje na ten temat dost瘼ne s u producenta przegl康arki, u dostawcy us逝gi dost瘼u do Internetu oraz w Polityce prywatno軼i.
OK
 
© 2003-2019 Fizyka Jamnika. Online: 62
Wszystkie artyku造 i publikacje znajduj帷e si w portalu Fizyka Jamnika s chronione prawem autorskim
Kopiowanie, publikowanie i rozpowszechnianie materia堯w bez naszej zgody jest zabronione
Obs逝ga informatyczna